07.09.2017 15:33 Маҳмуджон Қозоқбоев - сиёсий шарҳловчи Бишкек 1326

Ўзбекистон президентининг ўз танлови

Ушбу ҳафтада Қирғизистонга Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев ташриф ясади. Бу ташриф- тарихий ташриф эканлиги тан олинди. Бунинг натижаси ўлароқ ўн йилликлар давомида ечимини кутиб ётган муаммо – чегара масалалари ечилди. Қирғизистон билан Ўзбекистон муносабатлари принципиал янги босқичга кўтарилди.


Айтиш мумкинки, Ўзбекистоннинг янги президенти бизнинг мамлакат билан яхши қўшничилик муносабатларини ривожлантиришга қаратилган геосиёсатни танлаб олди.
Бу ташрифга қадар узоқ ва мураккаб музокаралар юргизилди. Улар Бош вазир Сооронбай Жээнбековни Самарқанддаги  мустақил Ўзбекистоннинг биринчи президенти Ислом Каримовнинг дафн маросимига қатнашганидан бошланган. Кейин эса, ўтган йилнинг охирида Самарқандга ҚР президенти Алмазбек Атамбаев ташриф ясади. Шавкат Миромонович билан улар илгаридан яқин эдилар, бироқ бу ташриф бутунлай бошқача дўстона кўтаринки руҳда ўтди. 

Икки президент ўзлари орасида пайдо бўлган қардошлик ришталари хақида саъмимий суҳбат қурдилар. Шавкат Мирзиёев «Самарқанд руҳи» хақида сўйлади. Ўшанда  давлат чегараларини демаркация қилиш бўйича барча баҳсли масалаларни 2017 йилнинг якунига қадар ечиб олиш борасидаги дастлабки келишимлар пайдо бўлди.
Бу келишимлар амалга ошишига кўпчилик экспертлар ишонишмаган. Ахир баҳсли масалалар 25 йил илгари, икки мустақил давлат пайдо бўлган пайтдан бери мавжуд эди. Бир неча ойлар давомидаги музокараларда бизнинг Бош вазир Сооронбай Жээнбеков ва унинг ўзбекистонлик ҳамкасби Абдулла Ариповнинг учрашуви ҳал қилувчи вазифани ўтади.
 6 сентябрда барча ҳавотирлар барҳам топди. Чегара чизиғининг 85% аниқлаштиргувчи шартнома имзоланди. Унинг қолган 15 % ни аниқловчи шартнома октябр ойида Алмазбек Атамбаевнинг Тошкентга жавобий расмий ташрифида имзоланиши кутилмоқда.
Бироқ бу натижалар билангина икки давлат раҳбарларининг музокараси битгани йўқ. Музокалар якуни бўйича журналистлар билан мулоқат чоғида Шавкат Мирзиёев яна бир шов-шувга сабаб бўлган янгилик билан ўртоқлашди: Қирғизистон ва Ўзбекистон гидроэнергетика соҳасида икки томонни қониқтирувчи ечимга келдилар. Тошкент Қамбарота ГЭСи бўйича илгариги давосидан кечди. Бундан ташқари Ўзбекистон президенти бу гидроэлектростанция хақида « бизга керак ва у Ўзбекистон иштирокида қурилиши керак» деб айтди. Шунингдек, Ўзбекистон яна бошқа қўшма лойиҳалар бўйича ҳамкорликка тайёр.  Ўзбекистон товарлари учун мўлжалланган  янги Андижон-Ўш-Эргаштом трассасини очиш лойиҳаси шулар жумласидандир.
Чегараларда ўтказиш режими радикал тарзда соддалаштирилади. Ўзбекистон президенти очиқ-ойдин айтганидай, фақатгина яқин қариндошининг дафн маросимига чақирув телеграммаси билан чегарадан ўтиш ҳолати энди  қайтмас ўтмиш бўлиб қолади. Алмазбек Атамбаев бу чегара конфликтлар чегараси эмас, балки «дўстлик ва яхши қўшничилик дарбозалари» бўлиб қолишини эътироф этди.
Юксак ўзбекистонлик меҳмон назаридан Қирғизистон Республикасида бўлиб ўтаётган сайловолди жараёни ҳам четда қолмади. Шавкат Мирзиёев унга нисбатан муносабатини жуда аниқ ифода этди. Албатта, унинг юксак мавқеи аниқ бир исм-шарифни айтишга йўл қўймайди. Чунки танловни фақатгина Қирғизистон халқи қилади.
Ўзбекистон президенти, Алмазбек Атамбаевнинг сиёсатини энг яхши давомчиси бўлган номзоднинг президентлик сайловларда ғолиб бўлишини исташини эътироф этди. Бунинг билан у баҳорда Россия Федерацияси раҳбари Владимир Путин Атамбаев билан суҳбатида қўллаган шаклдаги иборага айнан ўхшаш сўзларни айтди. Шубҳасиз улар иккиси ҳам бир одамни назарда тутганлар.
Алмазбек Атамбаев «Қирғизистон учун энг яхши танлов» деб эътироф этган ва унинг ишининг асосий давомчиси бўлган Сооронбай Жээнбеков сайлов пойгасида қатнашиш учун Бош вазирликни топширгани сабаб, бу музокарада қатнаша олмади.
Бироқ Мирзиёев билан парламент фракциялари раҳбарлари учрашдилар. Фракция раҳбарлари учун у ёқимли сўзларни айтди. СДПК лидери Иса Омуркуловга Шавкат Мирзиёев социал-демократлар «мустаҳкам етакчи партия» эканлигини қайд этди. Омурбек Бабановга, «унинг хақида кўп эшитганини» айтди. Бироқ у хақида кўп яхши ёки ёмон гап эшитганлиги аниқламади. Ваҳоланки, яқин орада Ўзбекистонга тегишли саналган электрон ОАВда Омурбек Бабанов билан боғлиқ жанжалли воқеаларга доир батафсил матераллар ёруғ кўрган эди. Шунинг учун ўзи хақидаги турли миш-мишлар тарқалишини олдини олган Омурбек Бабанов кенг жамоатчиликка, ўз фаъолиятини Мирзиёевга манзур бўлгани айтишга шошилди шекилли. Бироқ ўзбек президенти бу сўзлар билан у хақида нима демоқчи бўлгани Бабанов учун сир бўлиб қолгани аниқ.
 Машойиҳлар айтганидай, ғалабанинг отаси кўп бўлади, фақат мағлубият етимдир. Ахир Алмазбек Атамбаев, Сооронбай Жээнбеков, президент ва ҳукумат аппаратлари, ташқи ишлар вазирлиги олиб борган энг мураккаб музокалар жараёни натижасидан кўпчилик ўзининг баҳосини ошириш учун фойдаланмоққа уриниши тушунарли ҳол.
Бироқ бирор киши «саломатмисан?» деб қўйгани, унинг соғлиги билан чиндан қизиққанлигини билдирмайдику. Бу тарбия кўрган инсонлар учун қабул қилинган оддий мулоқот меёри эканлиги кўпчиликка аён. Агарким киши: «Сиз хақингизда кўп эшитганман» деса, бу одам унга ёқимли эканлиги англатмайди. Бу сўзларни умумий жумладан юлиб олиб, ўзини баҳосини ошириш яхшими?
Бироқ бу муҳим гап эмас. Муҳими  иш бажарилиши керак эди. Иш эса юқорида бўлган раҳбарият томонидан амалга оширилди. Ишонамизки, олдимизда турган сайловлар очиқ – ойдинликда, адолат билан ўтади. Оллоҳга беадад ҳамду саънолар бўлсинким, бугунги кунда Ўзбекистон, Россия ва бошқа мамлакатлар билан дўстона алоқалар тикланди ва бу йўналишнинг бардавомлигини сайловчиларимиз ҳам танлаб олгайлар. Инша Аллоҳ!

 
Бўлим мақолалари
21.08.2017 Шимол-Жануб: янги Бош вазир билан янги мувозанат
Яқин кунлар ичида расмий эълон қилингандай, амалдаги Бош вазир Сооронбай Жээнбеков ўз ваколати топшириб, президентлик компанияси билан тиғиз шуғуллана бошлайди
27.06.2017 Шоҳлар нима қилаоладилар?
Қирғизистон навбатдаги президент сайловлари арафасида. Сооронбай Жээнбеков,Омурбек Бабанов, Темир Сариев ва бошқа номзодлар президент лавозимини эгаллаш учун мусобақага чиқадиган кез. Номзодлардан бири бўйнига президентлик нишони илинган шоколад нусхаси билан безалган тортга буйрутма берди. Бироқ бу лавозим бугунги кунда соҳибига қандай ваколатларни бераолади?
14.06.2017 Интернетда миллатлараро низоларни гиж-гижловчи пасквил чиқди
Ижтимоий тармоққа Ўзбекистон тузумига муҳолифат бўлганларнинг интернет газетаси қандайдир матн чоп этилган. Кейин эса у бошқа эмиграциядаги ресурсларда қайта босилган. Ушбу чиқишлар юртимиздаги бўлажак президентлик сайловлари билан боғлиқ эканига шубҳа қилмаса ҳам бўлади. Матн устига қўйилган фото суратларда Алмазбек Атамбаев билан Омурбек Бабанов акс этган.
08.06.2017 Бу сафар Қирғизистон жануби ўзбеклари ким учун овоз беради?
Икки йил муқаддам Жогорку Кенгаш сайловлари арафасида Агентлигимиз республикамизда фаолият кўрсатаётган сиёсий партияларнинг таҳлилий нуқтаи назардан плюс ва минусларига эътибор қаратган мақолани кенг жамоатчилик эътиборига ҳавола қилган эди. Умуман олганда бизнинг таҳминларимиз тўғри чиққанди. Бу сафар мамлакатимиз янги бурулиш – президентлик сайловлари даврига келди. Энди бу сафарги сайловларда асосан жанубий ҳудудда жойлашган ўзбек этник гуруҳи ким учун овоз беради?
29.10.2016 Навбатдаги Қирғизистон президенти жанубдан бўладими?
Ўтган сафар биз бўлгусидаги Бош вазирни тайинловида хукумат кризиси ва бошқарув коалициянинг тарқаб кетиши қандай таъсир этишини таҳлил этган эдик. Эслатиб ўтамиз, агар бизнинг анализларимиз тўғри бўлса, коалициянинг тарқалиши , унга атайлаб «Республика»ни киритиш учун кўрилган чорадир. Аниқроқ айтганда, бу чора Бош вазир курсисига ўша партия ва унинг фракциясининг лидери Омурбек Бабановга йўл очишдан иборат эди. Агар бу тайинлов ҳозирда бўлмасада, ҳар қалай яқин ойлар орасида амалга ошиши мумкин. Лекин бугун бизни Атамбаевнинг ўрнига ким президент бўлиши қизиқтиради.
14.10.2016 Атамбаевни Тошкентга бориш фурсати етди
Биз Қирғизистон президентининг Қофқозортига қилган ташрифини диққат билан кузатмоқдамиз. Гарчи Гуржистон билан иқтисодий алоқаларимиз анчайин сийрак бўлсада, дўстлик ришталарини улаш керак. Ха, албатта бугун, илгариги совет давридай”Боржоми”га ёлчиб қолдик, дўконларда грузин мусалласи ҳам сероб. Лекин гуржиларга, биз қайси маҳсулотни етказиб бераётирмиз? Буни билмайман. Лекин биз учун бунданда аҳамиятли ишлар бор. Қофқозорти яхшику-я, лекин яқин қўшни, узоқ қариндошдан аъло эмас-ми?!
25.07.2016 Туркиянинг «Троя оти» ўз «кароматини» бошлайдими?!
Қирғизистон мустақил давлат эканини эслатиб қўймоқни ўринли деб хисоблаймиз. Биз ўзимиз учун нима яхши , нима ёмон эканини яхши биламиз. Шунинг учун бошқа давлатнинг ташқи ишлар вазирини қандай иш тутишимизга йўл-йўрик кўрсатишига ва умуман ультиматум ва шантаж тилида сўз юритишига йўл бермаймиз.